ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
1333
سفرنامه شاردن ( فارسى )
Cyropedie آمده كه خواجهها افرادى وفادارتر و پركارتر و دليرتر از بسيارى مردانند به ندرت فعاليت و همت در آنان ديده مىشود . چنان كه پيش از اين اشاره كردهام بعضى برآنند كه در برخى خواجهها نيرو و هوسهاى جنسى تجلى مىكند ، و ميل عشقورزى و آميزش با زنان در آنان نمايان مىگردد . زيرا وقتى خواجهاى امارت و دستگاه مىيابد - و اين امر كم اتفاق مىافتد - براى خود حرمسرا در وجود مىآورد . من در اين مورد نمىتوانم نظر قطعى بدهم زيرا اين دليل را براى اثبات اين دعوى كافى نمىدانم از روى ديگر برپا داشتن حرمسرا به هر صورت كارى دشوار نيست ، و اصولا حرمسرا در نظر ايرانيان كانونى مقدّس و محترم است . هيچ كس حقّ درآمدن در آن ندارد ، و هيچ مردى بدون داشتن حرمسرا نه از زندگى نصيبى مىبرد و نه آسوده و در آسايش است . آنچه مىتوانم در اين مورد به تحقيق بگويم اين است كه در مشرق زمين زنان حرم تا حدّ مرگ از خواجهسرايان بيزار و متنفرند ، زيرا خواجهها مانند آرگوس Argus دائم مواظب كردار و گفتار و رفتار آنان مىباشند . در پايان اين مقال مىافزايم كه عمل اخته كردن سخت رنجمند و دردآور است . معمولا اين عمل را روى پسران كم سال انجام مىكنند تا هم مطمئنتر و هم كم دردتر باشد . زيرا اخته كردن پسرانى كه بيش از پانزده سال دارند كارى خطرمند است ، و از هر چهار نفر يكى بيشتر جان به در نمىبرد . بهبود زخم عمل اخته شش هفته مدت مىگيرد .